ابراهيم عاملي ( موثق )

161

تفسير عاملي ( فارسي )

پدرش گفت : مواظب باش برادرانت از اين خواب خبردار نشوند ، و چون دوازده ساله شد خواب يازده ستاره و ماه و خورشيد ديد ، و بگفته ى ابن عبّاس و بيشتر مفسّرين از اين خواب تا آن روز كه يعقوب و فرزندانش بمصر نزد يوسف رفتند چهل سال فاصله شد . و حسن بصرى گفته است : هشتاد سال فاصله شد . فخر : خوابهاى خوب بگفته ى علماء اثر و تعبيرش دير نمايان مىشود ، و خوابهاى بد زود ، جهتش اين است كه رحمت حقّ مقتضى است كه چون شرّى و پيش آمد بدى نزديك شد ، آن را اعلام كنند تا مدّتى در اندوه و انديشه ى آن نباشند ولى در پيش آمد خوب اگر بفاصله ى زياد از هنگام نمودارى اعلام شود انتظار سرور بيشتر و بهتر خواهد بود . تأويلات كاشانى : در آيت 69 هود « لَقَدْ جاءَتْ رُسُلُنا إِبْراهِيمَ بِالْبُشْرى - الخ » سخنى دارد كه ما اين گونه ترجمه و توضيح مىكنيم : بايد دانست : فيلسوفان دين - دار چند نامگذارى دارند كه بايد آنها را بدانيم تا مطلب روشن شود : 1 - عالم لاهوت ، يعنى يكتائى آفريدگار كه به هيچ روى انديشه را در آن راه نيست ، 2 - عالم جبروت يعنى نخستين آفريده كه نه ماده و نه زمان در پديدارى آن بوده است و آن را عالم عقول نيز مىنامند و مىگويند بپيغمبر ( ص ) يا امام ( ع ) فرمود : اوّل چيزى كه خدا آفريد عقل بود و از آن روى عالم عقول به صيغه ى جم گويند : گويند كه چند درجه براى آنها پنداشته‌اند و هر كدام واسطه ى پديدارى يك دسته از موجودات هستند ، 3 - عالم ملكوت ، كه زمان در پديدارى آن نبوده ولى بوسيله ى عقول پديدار شده اند و آنها را نفوس مدبّره ى سماوى و ارواح مقدّسه ى فلكى مىنامند چون مىگويند آنها داراى روان و قدرت هستند بر پديدارى موجودات پائينتر از خود ، 4 - عالم ناسوت يعنى جهان ناپايدار كه از ماده و در يك زمانى پيدا شده‌اند كه بوسيله ى موجودات ملكوتى و پس از آنها بوده است . پس از اين مقدّمه مىگوئيم : روان آدمى با نفس ناطقه از يك سوى وابسته به - عالم جبروت است كه روشنى و دانش از آن فرا مىگيرد و از دگر سوى وابسته ى عالم